Eğitim, şüphesiz ki tüm dünya milletleri için gelişmenin ve kalkınmanın temel direğidir. Her ülkenin kültürüne uygun kendine özgü bir öğretme ve yetiştirme yöntemi vardır. Japon eğitim sistemi de farklı değildir. Bazı yönlerden batı eğitim sistemiyle aynı özellikleri paylaşsa da genel olarak Japon eğitim sisteminin kendine özgü uygulamalarını korur.
Japon eğitim sistemi 5 ana döngüden oluşur: 3-6 yaş arası anaokulu, 6-12 yaş arası ilkokul, 12-15 yaş arası ortaokul, 15-18 yaş arası lise ve sonrası üniversite veya meslek yüksekokulu.
Japon ilkokullarının en göze çarpan temel farkı, Japonya’da ahlak ve etik eğitimine daha fazla vurgu yapması. Matematik, bilim, müzik ve beden eğitimi gibi konular elbette öğretilir, ancak ahlak dersi ayrı bir konuma sahiptir. Çocukların ne yapması veya yapmaması gerektiğinden ziyade daha çok ahlaki ikilemler üzerine tartışmaya odaklanılır. Önemli olan öğrencilerin belirli bir duruma nasıl tepki vereceğini görmektir. Hiçbir zaman yanlış ya da doğru cevaplar yoktur, genel olarak hayatın siyah, beyaz ve gri alanları hakkında konuşma hedeflenir.
Okul 15 yaşına kadar zorunludur. Devlet okullarına kayıtlı olanlar, kayıt veya okul malzeme ücretlerini ödemezler. Sadece yemek ve okul gezileri gibi ikincil masrafları öderler. Türkiye’de 4 yıllık bir üniversiteye kaydolmak daha önemliyken, Japonya’da tarımsal, endüstriyel veya teknik eğitimde uzmanlaşmış enstitülere kaydolmaya karşı daha az ön yargı vardır.
Sınavlar
Ortaokul, lise veya üniversitelere geçmek isteyen öğrenciler zorlayıcı giriş sınavlarını geçmeleri gerekir. Bu testlere hazırlanmak demek çoğu öğrenci için uykusuz geceler anlamına gelir ve öğrenciler genellikle sınavlara hazırlık için derslerden sonra ekstra çalışırlar.
Üniversite de aynı derecede zor. Sınav kriterleri o kadar zordur ki, öğrencilerin yalnızca yaklaşık %56’sı ilk denemelerinde geçer. Başarısız olanlar ronin olurlar ve gelecek yılın testini denemek için bütün bir yıl boyunca kendi başlarına çalışmak zorundadırlar.
Okul Hayatı
Öğrenciler pazartesiden cumaya kadar her iki cumartesi ek yarım gün olmak üzere derslere katılırlar. Bununla birlikte, birçok öğrenci giriş sınavlarına çalışmak veya İngilizce gibi derslerde daha iyi olmak için için dershane benzeri juku‘ya katılırlar. Juku‘ya katılmayanlar beyzbol, voleybol veya benzer sporlarda okul sonrası kulüplere ve etkinliklere katılırlar.
Japon okullarında hizmetli görevliler yoktur. Öğrenciler, okullarını temiz tutmak için takımlar halinde çalışırlar. Bazıları yerleri paspaslar, bazıları tahtaları temizler, bazıları yerleri süpürür ve diğerleri bahçeyle meşgul olurlar. Çocukların eğitim gördükleri yerden kendilerinin sorumlu olması ve bunu başarmak için birlikte ilerlemeleri takım çalışması becerisini genç yaşta kazanmalarını sağlar.
Ne kadar Japon eğitim sistemi bazı yönlerden bizim için farklı ve garip gelse de her kültürün kendine özgü özellikleri ve gelenekleri olduğunu unutmamak lazım. Tabii ki bunun için de eğitim sistemlerinin bu kültüre özgü insan gücü yetiştirmesi gerekir.
