Bir hata yaptığımızda genelde “Hatalarından ders çıkarırsın” veya “Zorluklar insanı güçlendirir” gibi teselliler duyarız. Bu yüzden hata yapmak, öğrenmenin ve gelişimin önemli bir parçası olarak görülür. Bunun nedeni, hata yaptığımızda vazgeçmek yerine onu anlamaya çalışmamız gerekir. Başka bir ifadeyle problem çözümü, ezberlemekten daha iyidir.
Ne kadar sorun çözümü odaklı tesellilere sahip olsak da içimizdeki toplum baskısını bastırmakta güçlük çekeriz. Bazense eğitim sistemimizde hatalar öğrenme fırsatı yerine cezalandırma olarak görülür. Bu yüzden öğrencilerin hatalarından ders almaları için neler yapabiliriz?
1) Hataları çözüm için bir basamak olarak görün
Öğrenciler bir problem üzerinde çalışırken sadece doğru olana dikkat edip onu ezberlemeye yönelebilirler, yanlış çözüme dikkat ettiklerinde daha derin anlama kabiliyetine sahip olabilirler. Ayrıca, sadece hatayı düzeltmekle kalmamalıyız, aynı zamanda öğrencilerin hatanın nedenini de anladıklarından emin olmalıyız.
2) Hatalara yanıt vererek motivasyonu ve öz saygıyı geliştirin
Yanlış bir şeyi başarıyla düzelten bir öğrenci kişisel başarı yaşar. Bu sayede, çabalarının ne kadar değerli olduğunu ve yetkinliklerinin nasıl geliştiğini doğrudan deneyimlerler. Böyle bir başarı deneyimi, öğrencinin bir öğrenme hedefine ulaşmaya çalışırken daha ısrarcı olmasına ve gelecekte daha fazla çaba sarf etmesine neden olur. Bunun nedeni başarabileceklerini bilirler.
3) Çeşitli hatalara ortam hazırlayın
Öğrencilerin sadece hata yapmalarına izin verilmemeli, aynı zamanda meydana gelebilecek farklı türdeki hataları da görmek gerekir. Burada öğrenme materyalinin türü belirleyici bir rol oynar. Öğrencilerin çeşitli ilginç hatalar yapabilecekleri durumları etkinleştirin. Çoğu durumda, yalnızca cevabı sormak veya çoktan seçmeli sorular kullanmak, hataların nedenleri hakkında fikir vermeyecektir.
4) Hataların çözümü için zamanında geri bildirim sağlayın
Öğrenme süreci genellikle şu adımları şu sırayla takip eder: Denemek, hata yapmak, geri bildirim, geri bildirim üzerinde düşünmek ve tekrar denemek. Bu süreç ne kadar az kesintiye uğrarsa, öğrenme o kadar verimli ve etkili olur. Bir sorun ne kadar erken keşfedilirse, düzeltmesi o kadar kolay olur. Doğru olan, öğrenci çözümünü verdikten hemen sonra doğruluk açısından ne kadar yakın oldukları konusunda geri bildirim vermektir.
5) Hataların kaynağını analiz edin
Farklı türden hatalar vardır: dikkatsizlik, sistematik hatalar, yanlış anlamalar… Hataların temel nedeninin birçok kaynağı olabilir. Öğrencilerin bir hata yaptıklarını bilmeleri yeterli değildir; ayrıca hatanın nereden kaynaklandığına dair geri bildirim almaları gerekir. Neden analizi, düşünce kalıplarını değiştirmenin ve öğrencilerin aynı hatayı tekrar yapmasını önlemenin en iyi yoludur. Tanısal yaklaşım burada işe yaracaktır.
6) Hataları ve hata analizini destekleyen teknolojiden faydalanın
Tüm öğrencilerin hatalarını analiz etmek demek zaman açısından öğretmeni ya da kişiyi zaman açısından sıkıntıya sokabilir. Bu süreçte kullanılan yazılım, öğrencinin girdiği her şeyi analiz edebiliyorsa ve cevaplar hakkında onlara doğrudan geri bildirim verebiliyorsa öğrenimi daha kaliteli hale getirir.
